Preispitivanje „core“-a: Skrivena uloga vrata u držanju tijela, ravnoteži i vizuelnoj orijentaciji važna u sportskom treniranju
Prof. dr Živa Majcen Rošker je međunarodno priznata ekspertkinja sa Fakultetu za sport Univerziteta u Ljubljani. Njeno istraživanje fokusirano je na poremećaje kičmenog stuba i funkcionalne deficite kako u kliničkoj, tako i u sportskoj populaciji. Sarađuje sa vodećim naučnicima i institucijama širom svijeta i imala je ključnu ulogu u unapređenju savremenih, na dokazima zasnovanih terapijskih pristupa koji povezuju naučne inovacije i kliničku praksu.Modeli stabilnosti „core“-a tradicionalno naglašavaju lumbopelvičnu regiju; međutim, anatomski, biomehanički i neurofiziološki dokazi ukazuju da vratni dio kičme ima fundamentalnu ulogu u držanju tijela. U svom radu ona objedinjuje nalaze sistematskog pregleda literature koji podržavaju vertikalno integrisani neurofascijalni model u kojem „core“ počinje na bazi lobanje i proteže se kaudalno do karlice.Sadržaj je metodično zasnovan na sistematskoj pretrazi sprovedenoj u bazama PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science, CINAHL i SPORTDiscus. Uključene studije ispitivale su funkciju vratnog dijela kičme (npr. aktivaciju dubokih vratnih mišića, propriocepciju, kontrolu pokreta (MC) i cerviko-vestibularnu integraciju) i izvještavale o ishodima vezanim za aktivnost mišića trupa, ravnotežu, vizuelnu orijentaciju, varijabilnost pokreta i sportske performanse. Metodološki kvalitet procijenjen je pomoću alata specifičnih za dizajn studija, a zbog heterogenosti populacija i ishoda, nalazi su sintetisani narativno.Dokazi ukazuju na gustu propriocepciju duboke vratne muskulature, projekcije ka vestibularnim i retikulospinalnim putevima, kao i funkcionalnu povezanost između vratnih i mišića trupa. Manipulacija cervikalnim inputom mijenja posturalno njihanje, percipiranu vertikalnost, aktivaciju mišića trupa i kontrolu pokreta. Kliničke studije povezuju bol u vratu sa poremećenom senzomotornom kontrolom i narušenom ravnotežom. Kod sportista, kontrola pokreta vratnog dijela i osjećaj položaja zgloba povezani su sa ubrzanjem u sprintu i maksimalnom brzinom, ocjenjuje profesorica Živa Majcen Rošker.Ona kao zaključak navodi da posturalna stabilnost odražava kranio-kaudalnu senzomotornu osu, a ne izolovani lumbopelvični cilindar. Vratni dio kičme djeluje kao mehaničko uporište i neuromotorni regulator koji utiče na krutost trupa, ravnotežu i lokomotorne performanse, sa značajnim implikacijama za rehabilitaciju, prevenciju povreda i sportski trening.Takođe ranije je održala pozvana predavanja na nekoliko najprestižnijih univerziteta u Sjedinjenim Američkim Državama, čime je dodatno potvrdila svoj međunarodni ugled i uticaj u ovoj oblasti.
